IFRS 16, tüm kiralamaların bilançoya alınmasını öngörse de, pratik kolaylık sağlamak amacıyla iki önemli muafiyet tanımıştır: kısa vadeli kiralamalar ve düşük değerli varlık kiralamaları. Bu muafiyetleri kullanarak, belirli kiralamaları bilanço dışı bırakabilir ve doğrudan gider yazabilirsiniz.
Ancak bu muafiyetler dikkatli kullanılmalı. Yanlış uygulama, denetim bulguları ve finansal tablo düzeltmelerine yol açabilir.
Kısa Vadeli Kiralama Muafiyeti
Tanım ve Koşullar
Kısa vadeli kiralama muafiyetini kullanabilmek için kiralama süresinin başlangıç tarihinde 12 ay veya daha az olması gerekir. Ama dikkat edilmesi gereken önemli noktalar var:
- Satın alma opsiyonu içeren kiralamalar bu muafiyetten yararlanamaz
- Süre değerlendirmesinde uzatma opsiyonlarının kullanılma olasılığı dikkate alınır
- Muafiyet, varlık sınıfı bazında tutarlı şekilde uygulanmalıdır
Dikkat: Uzatma Opsiyonları
Başlangıçta 6 aylık bir kiralama imzaladınız ama 6 aylık uzatma opsiyonu var ve bu opsiyonu kullanacağınız "makul ölçüde kesin". Bu durumda toplam süre 12 aydır ve başlangıçta kullanacağınız kesinse, kısa vadeli muafiyetten yararlanamazsınız.
Örnek: Kısa Vadeli Muafiyet
Senaryo: Bir fuar için 3 günlük ekipman kiralıyorsunuz. Uzatma opsiyonu yok, satın alma opsiyonu yok.
Sonuç: Kısa vadeli muafiyetten yararlanabilirsiniz. Kira bedelini doğrudan gider yazın.
Varlık Sınıfı Tutarlılığı
Kısa vadeli muafiyeti kullanmayı seçtiyseniz, aynı varlık sınıfındaki tüm kısa vadeli kiralamalar için bu muafiyeti tutarlı şekilde uygulamalısınız.
| Varlık Sınıfı | Örnek Karar |
|---|---|
| Ofis alanları | Kısa vadeli muafiyet KULLANILMAYACAK |
| Binek araçlar | Kısa vadeli muafiyet KULLANILACAK |
| IT ekipmanları | Kısa vadeli muafiyet KULLANILACAK |
Düşük Değerli Varlık Muafiyeti
5.000 USD Eşiği
IASB, düşük değerli varlık için kılavuz olarak yeni haliyle 5.000 USD veya altında değere sahip varlıkları örnek vermiştir. Bu değer:
- Varlığın yeni haliyle değeridir (kullanılmış değil)
- Birim bazında değerlendirilir (toplam değil)
- Diğer varlıklara bağımlı olmayan varlıklar için geçerlidir
Düşük Değerli Varlık Örnekleri
- Tabletler ve laptoplar (5.000 USD altı)
- Ofis mobilyaları (masalar, sandalyeler)
- Telefonlar
- Küçük ofis ekipmanları
Düşük Değerli Sayılmayanlar
- Araçlar (değeri düşük olsa bile)
- Üretim makineleri
- Diğer varlıklarla entegre çalışan ekipmanlar
- Gayrimenkuller
Alt Kiralama Durumu
Bir varlığı kiralayıp alt kiraya vermeyi planlıyorsanız, bu kiralama düşük değerli sayılmaz. Varlığın değeri düşük olsa bile, alt kiralama varsa muafiyet uygulanamaz.
Muafiyetlerin Muhasebe Etkisi
Her iki muafiyeti de kullandığınızda:
- Bilançoda varlık ve yükümlülük tanımlanmaz
- Kira ödemeleri, kiralama süresi boyunca doğrusal veya başka bir sistematik yöntemle giderleştirilir
- Dipnotlarda muafiyet kullanımı ve toplam tutarlar açıklanır
Ne Zaman Muafiyet Kullanmalı?
Muafiyet kullanımı bir "tercih"tir, zorunluluk değil. Karar verirken şunları düşünün:
- İdari yük: Çok sayıda küçük kiralamayı izlemek maliyetli olabilir
- Finansal etki: Muafiyet kullanmak EBITDA'yı olumsuz etkiler (kira doğrudan faaliyet gideri olur)
- Karşılaştırılabilirlik: Sektördeki diğer şirketler ne yapıyor?
- Tutarlılık: Bir kez karar verdikten sonra değiştirmek zor
Dipnot Açıklamaları
Muafiyetleri kullandıysanız, dipnotlarda şunları açıklamalısınız:
- Dönem içinde kısa vadeli kiralamalar için giderleştirilen tutar
- Dönem içinde düşük değerli varlık kiralamaları için giderleştirilen tutar
- Kısa vadeli kiralamalarda 1 aydan kısa sözleşmeler hariç tutulabilir
Sonuç
Kısa vadeli ve düşük değerli varlık muafiyetleri, IFRS 16 uygulamasında önemli pratik kolaylıklar sağlar. Ancak:
- Kriterleri dikkatli değerlendirin
- Politikanızı yazılı hale getirin ve tutarlı uygulayın
- Dipnot açıklamalarını unutmayın
- Finansal etkileri analiz edin
IFRScore ile Muafiyet Takibi
IFRScore, hangi sözleşmelerin muafiyetten yararlandığını, hangilerinin bilançoda izlendiğini net bir şekilde takip etmenizi sağlar. Dipnot raporları otomatik oluşturulur.